skocz do treści

Pochodnia - Miesięcznik społeczny Polskiego Związku Niewidomych

Z życia PZN

Tyflospecjaliści podnoszą swoje kwalifikacje Elżbieta Oleksiak

Specjaliści, którzy od lat współpracują z PZN, już od jakiegoś czasu zwracali nam uwagę na potrzebę podnoszenia kompetencji, szczególnie w zakresie nowych technologii. Instytut Tyflologiczny PZN wyszedł naprzeciw tym oczekiwaniom i stworzył projekt „Doszkalanie Tyflospecjalistów”, dofinansowany przez PFRON w ramach konkursu „Szansa-Rozwój-Niezależność”.

Projekt obejmuje szkolenie podnoszące kwalifikacje dla 16 osób współpracujących z jednostkami PZN z województw: kujawsko-pomorskiego, łódzkiego, podlaskiego, pomorskiego, śląskiego, świętokrzyskiego, warmińsko-mazurskiego i zachodniopomorskiego. Uczestnicy zdobywają wiedzę tyflologiczną, głównie z zakresu nowych technologii, wykorzystywanych w nauce czynności życia codziennego, orientacji przestrzennej, samodzielnego, skutecznego i bezpiecznego poruszania się, usprawniania widzenia, różnych technik komunikacji, w tym brajla i technik komputerowych, usług informacyjno-doradczych. W programie są także nowe metody diagnozowania i rehabilitacji osób niewidomych i słabowidzących, w szczególności starszych tracących wzrok i nowo ociemniałych, oraz adaptacja przestrzeni dla osób z uszkodzonym wzrokiem.
W ramach 122 godzin zajęć są wykłady, ćwiczenia, praktyki, konsultacje indywidualne. Celem dwóch pierwszych form jest nauka:
– korzystania z nowoczesnych rozwiązań (urządzeń i aplikacji) przeznaczonych dla osób niewidomych i słabowidzących;
– przekazywania zdobytej wiedzy osobom z problemami wzroku – będzie się to wiązało w przypadku widzących specjalistów z bezwzrokowym opanowaniem różnych technik;
– indywidualnego podejścia do potrzeb i możliwości uczestników i realizowania spersonalizowanych programów.
Praktyki odbywają się podczas symulowanych zajęć przeprowadzanych z osobami niewidomymi i słabowidzącymi. To dobra okazja, by uczestnicy szkolenia wykazali się nowo zdobytymi umiejętnościami.
W trakcie indywidualnych konsultacji prowadzący odpowiadają na bieżąco na pytania i wątpliwości, pojawiające się podczas wykorzystywania w pracy wiedzy zdobywanej w czasie wykładów, ćwiczeń i praktyk. Ponadto uczestnicy mają okazję wymienić się doświadczeniami, a na zakończenie szkolenia będą zdawać egzamin i otrzymają stosowne zaświadczenia.
Podczas zjazdów, które już się odbyły, poruszano następujące tematy:
– TONOS Inteligentny dom – wielofunkcyjny, inteligentny głośnik, który jako pierwszy na rynku komunikuje się w języku polskim. Urządzenie jest produktem TONO Praca Sp. z o.o. Zespół Jana Gawlika stworzył „inteligentne urządzenie”, które zainstalowane w każdym przeciętym mieszkaniu czy domu, ułatwi funkcjonowanie w nich osobom z dysfunkcją wzroku. Sterowane głosem działa zarówno w wersji offline, jak i online. W wersji offline umożliwia m.in. obsługę sprzętu AGD, włączanie i wyłączanie światła, radia, telewizora, odtwarzaczy muzyki. W trybie online, dzięki łączności z Internetem, pozwala na głosowe sterowanie, przetwarzanie i wykorzystywanie treści w nim zawartych. Urządzenie współpracuje z typowym sprzętem audio, wideo i AGD, niezależnie od marki i producenta. Warto wspomnieć, że rozwiązanie stworzone zostało przez niewidomych;
– OrCam My Eye – inteligentna kamera odczytująca teksty z dowolnej powierzchni, rozpoznająca twarze, produkty, nominały banknotów w czasie rzeczywistym;
– Pomocne Oko – system zdalnej pomocy osobie z problemami wzroku;
– echolokacja w orientacji przestrzennej. 15 listopada uczestnicy, którym czas na to pozwoli, będą mogli wziąć udział w specjalnych warsztatach organizowanych w Krakowie przez Fundację Instytut Rozwoju Regionalnego;
– różnice miedzy systemami operacyjnymi;
– dostęp do informacji i kultury z użyciem nowych technologii;
– systemy nawigacyjne (GPS, Internet, beacony), przemieszczanie się, planowanie podróży, uczestniczenie w życiu społecznym;
– adaptacja przestrzeni z omówieniem zasad wykorzystania nowych technologii.
W czasie ćwiczeń uczestnicy zostali podzieleni na cztery grupy, zgodnie z dziedzinami, którymi zajmują się zawodowo. I – orientacja przestrzenna, bezpieczne, samodzielne i skuteczne poruszanie się. II i III – czynności życia codziennego. IV – dostęp do informacji, korzystanie z dóbr kultury.
Wszystkie grupy poznały szczegółowo: systemy operacyjne, dostępne na urządzenia mobilne, Android, iOS, Windows Phone, ich różnice i podobieństwa; programy udźwiękawiające systemy operacyjne: NVDA, Jaws, VoiceOver, TalkBack oraz powiększające dla systemu Windows (Lunar i ZoomText); korzyści i niedogodności wynikające z używania programów powiększających, a także ich porównanie. Uczestnicy ćwiczyli z użyciem smartfona, w tym iPhone’a, różne funkcje dostępności.
Instruktorzy orientacji przestrzennej uczyli się wysyłania SMS-ów, używania funkcji budzika, tworzenia notatek, zapisywania wydarzeń w kalendarzu, tworzenia przypomnień, korzystania z kalkulatora, używania poczty elektronicznej, przeglądania Internetu, wyszukiwania i instalowania aplikacji (np. wirtualny spacer po sklepie App Store), nawigacji i planowania podróży komunikacją miejską (sprawdzanie rozkładu jazdy, zakup biletów, przygotowanie dokumentów do kontroli, poznanie urządzeń ułatwiających znajdywanie miejsc w budynkach i przestrzeni miejskiej), korzystania z serwisów umożliwiających rezerwację taksówek.
Natomiast instruktorzy czynności życia codziennego zapoznawali się z aplikacjami pomagającymi w rozwiązywaniu codziennych problemów: detektorami światła, kolorów, kalkulatorem, kalendarzem, notatnikiem itp.; z aplikacjami do rozpoznawania tekstu, wykorzystywanymi w komunikacji, czytnikami kodów, aplikacjami, aparatem fotograficznym.
Podczas ćwiczeń związanych z dostępem do informacji i dóbr kultury uczestnicy dowiedzieli się, jak można zdalnie udzielić wsparcia osobom niewidomym, nauczyli się zakładać konto użytkownika w Dziale Zbiorów dla Niewidomych (DZdN) Głównej Biblioteki Pracy i Zabezpieczenia Społecznego przy MRPiPS i poznali pracę tej wypożyczalni (zasoby, możliwości korzystania, wyszukiwania, pobierania, rozpakowywania i odtwarzania zbiorów), poznali zasady działania „DAISY online”, i inne aplikacje do czytania na urządzeniach mobilnych, oraz „Easy reader” w połączeniu ze zbiorami DZdN. Omówiono także inne źródła pozyskiwania książek i sposoby ich czytania: księgarnie internetowe, kiosk z prasą Stowarzyszenia „De Facto”, a także sposoby zamawiania prasy, wyboru tytułów czy działanie klubu filmowego IKFON „Pociąg” prowadzonego przez to właśnie stowarzyszenie.
W czasie kolejnych zjazdów uczestnicy będą pogłębiać zdobytą wiedzę i poznawać nowe zagadnienia.
Wieczory przeznaczone były na integrację, ognisko, wspólne wyjście do teatru na spektakl z audiodeskrypcją. W czasie przejazdu z Konwiktorskiej do teatru uczestnicy używali nawigacji.
Po zakończeniu szkolenia, w I kwartale 2020 r. powrócimy do tematu, analizując, co się sprawdziło w programie, a co i dlaczego należałoby zmienić w kolejnych edycjach.
Już dzisiaj wiemy, że uczestnicy szkolenia, prezentujący różny poziom wiedzy tyflologicznej, potrzebują informacji na temat uprawnień i ulg dla niewidomych i słabowidzących, a także wskazania, jak w prosty sposób można dotrzeć do osób widzących z otoczenia osób z problemami wzroku, aby przekazać im podstawową wiedzę o tym, jak sobie radzą osoby niewidome i słabowidzące i jak im skutecznie pomagać. Uczestnicy bardzo pozytywnie oceniają pracę w małych 3–4-osobowych grupach, koniecznie chcą opanować bezwzrokową obsługę aplikacji, chcą więcej zajęć z wykorzystywania aplikacji w terenie, z większą liczbą sprzętu do wykonywania codziennych czynności i większą liczbą aplikacji umożliwiających samodzielne poruszanie się.