skocz do treści

Pochodnia - Miesięcznik społeczny Polskiego Związku Niewidomych

Społeczeństwo

500+ w pytaniach i odpowiedziach Krzysztof Wiśniewski

Kompleksowe wsparcie osób z niepełnosprawnościami to bez wątpienia zagadnienie wymagające działań na wielu obszarach. Jednym z nich jest zapewnienie odpowiednich świadczeń finansowych. Nie da się ukryć, że z każdą dysfunkcją wiążą się rozmaite wydatki, które często stanowią wyzwanie dla domowego budżetu osoby z niepełnosprawnością.

Próbą odpowiedzi na powyższe potrzeby jest ustawa z dnia 31 lipca 2019 r. o świadczeniu uzupełniającym dla osób niezdolnych do samodzielnej egzystencji (Dz.U. z 2019 r., poz. 1622). Jej przepisy weszły w życie z dniem 1 października 2019 r.
Została ona uchwalona w iście ekspresowym tempie. Nic zatem dziwnego, że osoby z niepełnosprawnościami zainteresowane świadczeniem 500+ mają wiele pytań i wątpliwości.
Poniżej staram się udzielić odpowiedzi na pytania nurtujące Czytelników, mając nadzieję, że pomogą one łatwiej zorientować się w meandrach ustawy.

Kto może otrzymać świadczenie uzupełniające?
Świadczenie uzupełniające przysługuje osobom pełnoletnim, całkowicie niezdolnym do pracy oraz do samodzielnej egzystencji (zgodnie z zapisem na orzeczeniu).

Jakie orzeczenia uprawniają do uzyskania świadczenia?
Do uzyskania omawianego wsparcia wystarczy posiadanie jednego z wymienionych w ustawie orzeczeń:
1. O całkowitej niezdolności do pracy i samodzielnej egzystencji.
2. O niezdolności do samodzielnej egzystencji.
3. O całkowitej niezdolności do pracy w gospodarstwie rolnym i samodzielnej egzystencji.
4. O całkowitej niezdolności do służby i samodzielnej egzystencji.
Zatem kluczowe jest posiadanie orzeczenia o całkowitej niezdolności do samodzielnej egzystencji.
Świadczenie uzupełniające bez konieczności składania dodatkowych dokumentów przysługuje również osobom posiadającym ważne orzeczenia o zaliczeniu do pierwszej grupy inwalidzkiej wydane przed 1997 r. przez Komisję Lekarską ds. Inwalidztwa i Zatrudnienia.

Co muszą zrobić osoby, które posiadają tylko orzeczenie o całkowitej niezdolności do pracy, aby otrzymać świadczenie?
Należy wystąpić do organu emerytalno-rentowego o uznanie za osobę niezdolną do samodzielnej egzystencji.

Czy osoby, które uzyskały orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności i nie posiadają orzeczenia o całkowitej niezdolności do samodzielnej egzystencji, mogą ubiegać się o świadczenie uzupełniające?
Tak, analogicznie do sytuacji opisanej wyżej muszą również wystąpić do organu emerytalno-rentowego o stwierdzenie niezdolności do samodzielnej egzystencji.

Jak uzyskać orzeczenie o niezdolności do samodzielnej egzystencji?
Osoby, które posiadają wyłącznie orzeczenie o całkowitej niezdolności do pracy lub orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności, do wniosku o świadczenie uzupełniające muszą dołączyć następujące dokumenty:
1. Zaświadczenie OL-9, w którym lekarz rodzinny zamieszcza informacje o stanie zdrowia pacjenta ubiegającego się o omawiane świadczenie.
2. Dokumentację medyczną – np. karty szpitalne, historie chorób.
3. Orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności – jeśli zostało wydane.

Jaka jest wysokość świadczenia?
Do 500 zł miesięcznie.

Co oznacza zawarte w ustawie sformułowanie „do 1600 zł”?
Przytoczony zapis oznacza, iż łączna kwota świadczenia uzupełniającego i świadczeń finansowanych ze środków publicznych nie może przekroczyć 1600 zł. W związku z tym osoby, które obecnie otrzymują świadczenia nieznacznie przekraczające wysokość najniższej renty z tytułu całkowitej niezdolności do pracy (obecnie wynosi ona 1100 zł), mogą ubiegać się o przyznanie świadczenia uzupełniającego.
Na przykład osoba pobierająca rentę z tytułu niezdolności do pracy w wysokości 1300 zł, w przypadku decyzji pozytywnej otrzyma 300 zł świadczenia uzupełniającego.

Jakie świadczenia finansowane ze środków publicznych wpływają na wysokość świadczenia uzupełniającego?
Zgodnie z ustawą są to renta socjalna oraz renta z tytułu niezdolności do pracy.

Jakie świadczenia oraz dochody nie mają znaczenia przy ubieganiu się o świadczenie uzupełniające?
Renta rodzinna, alimenty, zasiłek pielęgnacyjny oraz dochody z pracy.

Czy w przypadku waloryzacji rent świadczenie uzupełniające będzie się zmniejszane?
Tak, wraz z coroczną waloryzacją rent świadczenie uzupełniające będzie zmniejszane w ten sposób, aby łączna kwota świadczenia uzupełniającego oraz renty socjalnej lub renty z tytułu niezdolności do pracy nie przekraczała 1600 zł.

Czy zawieszenie renty wpływa na uzyskanie świadczenia uzupełniającego?
Nie, ponieważ zawieszenie renty ma związek wyłącznie z osiąganym dochodem. Zawieszenie renty nie oznacza utraty tego uprawnienia.

Czy omawiane świadczenie podlega opodatkowaniu i czy organ wypłacający będzie mógł dokonywać potrąceń z kwoty świadczenia uzupełniającego?
Omawiana forma wsparcia nie podlega opodatkowaniu oraz zwolniona jest z potrąceń i egzekucji.

W jakich sytuacjach świadczenie uzupełniające nie jest wliczane do dochodów?
Przy ustalaniu prawa do dodatku mieszkaniowego, świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej itp. Kwota świadczenia nie będzie też zaliczana do dochodów będących podstawą odliczenia wydatków w ramach ulgi rehabilitacyjnej.

Gdzie i w jaki sposób można złożyć wniosek o świadczenie uzupełniające?
Do organu wypłacającego świadczenia emerytalno-rentowe – Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego, a w przypadku osób nieposiadających prawa do świadczeń finansowanych ze środków publicznych lub mających prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej – wyłącznie do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych.
Ponadto wniosek można złożyć drogą elektroniczną za pośrednictwem portalu PUE ZUS.

Czy trzeba posiadać w tym celu profil zaufany?
Tak. Profil zaufany to podpis elektroniczny do podpisywania podań i wniosków składanych do podmiotów publicznych. Umożliwia potwierdzenie tożsamości w Internecie oraz składanie podpisu zaufanego. Można go założyć za darmo, bez wychodzenia z domu, ale niezbędne jest posiadanie konta w systemie banku lub innego przedsiębiorcy, który ma zgodę na potwierdzanie profilu zaufanego. Lista takich podmiotów znajduje się na stronie www.pz.gov.pl. Profil zaufany można również potwierdzić w punkcie potwierdzającym, czyli przede wszystkim w różnych urzędach i niektórych bankach. Wniosek o założenie profilu zaufanego należy wysłać przez Internet, za pośrednictwem strony www.pz.gov.pl, a następnie osobiście potwierdzić swoje dane w wybranym punkcie potwierdzającym.

Czy postępowanie o przyznanie świadczenia uzupełniającego jest dwuinstancyjne?
Tak, w przypadku decyzji odmownej, osoba, która złożyła wniosek, może odwołać się do sądu okręgowego – Wydziału Pracy i Ubezpieczeń Społecznych (odpowiedniego do miejsca zamieszkania), za pośrednictwem ZUS, najpóźniej na miesiąc od dnia doręczenia decyzji. Warto pamiętać, aby nie przekroczyć powyższego terminu.

Od kiedy będzie przysługiwało świadczenie?
Będzie wypłacane od miesiąca, w którym zostały spełnione warunki wymagane do jego przyznania, nie wcześniej niż od miesiąca, w którym złożono wniosek.

Na zakończenie życzę Państwu wyłącznie pozytywnych decyzji w sprawie przyznania świadczenia uzupełniającego.