skocz do treści

Pochodnia - Miesięcznik społeczny Polskiego Związku Niewidomych

Kultura

Dziewczyny wyklęte Jadwiga Dziura

11 listopada świętowaliśmy dziewięćdziesiątą dziewiątą rocznicę odzyskania niepodległości. Od 1918 r., po 123 latach rozbiorów, Polska na nowo zaczęła odbudowywać własną państwowość. Dynamiczny rozwój kraju został brutalnie przerwany przez wybuch II wojny światowej. W dwudziestoleciu międzywojennym wychowano jednak pokolenie młodzieży, przepojone patriotyzmem i religijnością, które potrafiło przetrwać ciężkie próby, jakim została ponownie poddana ojczyzna.

W książce „Dziewczyny wyklęte” Szymon Nowak przedstawił wstrząsające losy kobiet, przeważnie młodych dziewcząt, które włączyły się w podziemną walkę przeciwko okupantowi niemieckiemu. Z narażeniem życia działały w Związku Walki Zbrojnej, a później Armii Krajowej jako sanitariuszki, kurierki, łączniczki, sekretarki dowódców. Gdy po wojnie Polska znalazła się w radzieckiej strefie wpływów, konspiracyjna walka o niepodległość trwała nadal. Chociaż formalnie Armia Krajowa została rozwiązana, wielu Polaków nie pogodziło się z zawłaszczeniem kraju przez komunistów. Wolność ojczyzny była im zbyt droga. Na terenie całej Polski działały liczne oddziały partyzanckie. Partyzanci ukrywali się w lasach, w małych miejscowościach, później w miastach na Ziemiach Odzyskanych. Także i dziewczęta z konspiracji antyniemieckiej przeszły do konspiracji antykomunistycznej. Większość próbowała wrócić do normalnego życia, spełnić swe marzenia o małżeństwie i macierzyństwie, ale ze względu na aresztowania przez służbę bezpieczeństwa nie było to możliwe. Po uwięzieniu kobiety były poddawane okrutnym przesłuchaniom, torturom, próbowano zmusić je do ujawnienia miejsc pobytu dowódców i kolegów z oddziału. Wiele z nich wykazało niezłomną postawę. Pomimo wyroków śmierci albo długoletniego więzienia, nie zdradziły nikogo. Takim hartem ducha odznaczały się bohaterska Inka, szarytka – siostra Izabela, Lala – z pochodzenia Rosjanka i wiele innych dziewczyn niezłomnych.
Książkę czyta się jednym tchem. Losy bohaterek autor przedstawił w formie krótkich opowiadań. Elementy fabuły przeplatane są licznymi faktami biograficznymi i historycznymi. Cykl obejmuje dwie części, które można czytać niezależnie od siebie. Każda z nich składa się z sześciu tomów brajlowskich. Dla czytelników Działu Zbiorów dla Niewidomych książki brajlowskie wydała firma Impuls z Lublina – „Dziewczyny wyklęte” w 2015 r., „Dziewczyny wyklęte 2” w 2016 r. W zwykłym druku i w audiobooku ukazały się w wydawnictwie „Fronda”.