skocz do treści

Pochodnia - Miesięcznik społeczny Polskiego Związku Niewidomych

Rozmaitości

Zmiana na lepsze Katarzyna Heba

70 procent średniego wynagrodzenia – tyle od 1 stycznia 2012 roku będzie mogła dorobić miesięcznie każda osoba, która pobiera rentę socjalną. Wzrost, w porównaniu ze stanem obecnym, jest więc znaczny i jest to bez wątpienia najważniejsza zmiana, jaką wprowadza nowelizacja ustawy o rentach. Po przekroczeniu tej sumy renta będzie jednak zawieszana. Przywrócenie świadczenia będzie zaś następowało dopiero na wniosek zainteresowanej osoby.

Należy mieć nadzieję, że zmiana ta zachęci osoby niewidome i niedowidzące do odważniejszego szukania i podejmowania pracy. Na razie renta socjalna jest popularna wśród osób niepełnosprawnych. Zasady jej przyznawania reguluje ustawa z 27 czerwca 2003 r. o rentach socjalnych.
Prawo do renty socjalnej przysługuje:
1) osobom posiadającym obywatelstwo polskie zamieszkującym i przebywającym na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej,
2) cudzoziemcom zamieszkującym i przebywającym na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej posiadającym zezwolenie na osiedlenie się lub status uchodźcy nadany w Rzeczypospolitej Polskiej,
3) obywatelom państw członkowskich Unii Europejskiej przebywającym na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, którzy uzyskali zezwolenie na pobyt – jeżeli umowy międzynarodowe nie stanowią inaczej.
Renta socjalna przysługuje wyłącznie osobie pełnoletniej, całkowicie niezdolnej do pracy z powodu naruszenia sprawności organizmu, które powstało:
1) przed ukończeniem 18. roku życia;
2) w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej – przed ukończeniem 25. roku życia;
3) w trakcie studiów doktoranckich lub aspirantury naukowej.
Osobie, która spełnia wyżej określone warunki przysługuje:
1) renta socjalna stała – jeżeli całkowita niezdolność do pracy jest trwała;
2) renta socjalna okresowa – jeżeli całkowita niezdolność do pracy jest okresowa. Czas wypłacania świadczenia określa wówczas Zakład Ubezpieczeń Społecznych.
Renta socjalna wynosi 84% kwoty najniższej renty z tytułu całkowitej niezdolności do pracy określonej w ustawie o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Co istotne, renta socjalna nie przysługuje osobie uprawnionej do emerytury, uposażenia w stanie spoczynku, renty z tytułu niezdolności do pracy, renty inwalidzkiej lub pobierającej świadczenie o charakterze rentowym z instytucji zagranicznych, renty strukturalnej, a także osobie uprawnionej do zasiłku przedemerytalnego lub świadczenia przedemerytalnego.
Ponadto nie przysługuje ona osobie będącej właścicielem lub posiadaczem nieruchomości rolnej o powierzchni powyżej 5 hektarów. Także osobie będącej współwłaścicielem nieruchomości rolnej nie przysługuje renta socjalna, jeśli udział tej osoby przekracza 5 hektarów. Prawa do renty socjalnej nie mają także osoby tymczasowo aresztowane lub odbywające karę pozbawienia wolności. Osoby takie są zobowiązane niezwłocznie powiadomić właściwy organ wypłacający rentę socjalną o tymczasowym aresztowaniu lub o odbywaniu kary pozbawienia wolności. Obowiązek ten spoczywa również na dyrektorze aresztu lub zakładu karnego.
Jednak osobie skazanej lub tymczasowo aresztowanej samotnie gospodarującej, nieposiadającej innego przychodu, może być wypłacane 50% kwoty renty socjalnej, jeżeli zobowiąże się pisemnie, że z kwoty tej będzie dokonywała opłat z tytułu czynszu lub innych należności za lokal mieszkalny (dom jednorodzinny), a w tej nieruchomości nie przebywają inne osoby.
W przypadku, gdy jedna osoba ma prawo zarówno do renty socjalnej, jak i rodzinnej, kwota renty socjalnej ulega takiemu obniżeniu, aby wysokość świadczeń nie przekraczała 200% kwoty najniższej renty z tytułu całkowitej niezdolności do pracy. Jeśli zaś renta rodzinna jest ponad dwa razy wyższa, niż najniższa renta z tytułu niezdolności do pracy, renta socjalna w ogóle nie jest przyznawana.
Osoba ubiegająca się o rentę socjalną bądź ją pobierająca jest obowiązana powiadomić ZUS o posiadaniu uprawnień do renty rodzinnej oraz organ emerytalno-rentowy wypłacający rentę rodzinną o posiadaniu uprawnień do renty socjalnej.
Postępowanie w sprawie przyznania renty socjalnej wszczyna się na podstawie wniosku osoby ubiegającej się o to świadczenie lub jej przedstawiciela ustawowego. Postępowanie w sprawie przyznania renty socjalnej wszczyna się również na wniosek innej osoby albo kierownika ośrodka pomocy społecznej, działających za zgodą osób ubiegających się o tę rentę. Decyzję w sprawie przyznania renty socjalnej wydaje i świadczenie to wypłaca ZUS. Jeśli jednak uprawnienia do renty rodzinnej zostały ustalone przez organ emerytalno-rentowy, organ ten ustala, w drodze decyzji, wysokość renty socjalnej, i wypłaca tę rentę.
Od decyzji w sprawie renty socjalnej wydanej przez ZUS lub przez organ emerytalno-rentowy osobie ubiegającej się o rentę socjalną przysługują środki odwoławcze przewidziane dla decyzji w sprawach emerytur i rent w ustawie o systemie ubezpieczeń społecznych.