skocz do treści

Pochodnia - Miesięcznik społeczny Polskiego Związku Niewidomych

Na zdrowie

Zdrowa sylwetka niewidomego Beata Pecarz

Każdy człowiek wykonujący powtarzające się, długo trwające czynności, wymagające wymuszonej postawy ciała zaczyna odczuwać negatywne skutki tej sytuacji. Pojawiają się przeciążeniowe dolegliwości bólowe pleców i kończyn. Nie leczone prowadzą do rozwoju choroby zwyrodnieniowej i trwałych deformacji sylwetki.
Osoby niewidome, poruszające się z laską przyjmują charakterystyczną postawę. Plecy zaokrąglają się, barki wysuwają do przodu, zmienia się ustawienie kręgów szyjnych. Ręka trzymająca laskę jest stale uniesiona i wysunięta do przodu. Konsekwencją tej sytuacji są wzmożone napięcia mięśni pleców, karku oraz obręczy barkowej, przedramienia i ręki. Osoby te zaczynają odczuwać dolegliwości bólowe, czasami dołącza się drętwienie i mrowienie w obrębie dłoni i palców. Przy bardziej zaawansowanych stanach pojawiają się dodatkowo ograniczenia ruchomości w stawie barkowym.
Niezwykle istotne jest więc zapobieganie tego typu dolegliwościom. Dobrze jest, gdy osoba niewidoma zdaje sobie sprawę z zagrożeń dla kręgosłupa i stawów, jakie niesie ze sobą brak możliwości widzenia. Zawsze bowiem łatwiej jest zapobiegać niż leczyć. Profilaktyka sprowadza się zaś do odpowiedniej gimnastyki, która ma za zadanie równoważyć i niwelować skutki powstałych przeciążeń.
Pomocne jest np. stosowanie pozycji ułożeniowej dla kręgosłupa piersiowego. Polega ona na tym, że kładziemy się na płaskim, twardym podłożu, pod plecy, prostopadle do kręgosłupa, podkładamy zwinięty w rulon ręcznik. Powinien on znajdować się na wysokości kątów dolnych łopatek (na wysokości zapięcia od biustonosza u kobiet). Ręce unosimy do góry za głowę, nogi proste. Leżąc oddychamy głęboko, tak by żebra unosiły się do góry podczas wdechu. Przebywamy w tej pozycji tak długo jak będzie to możliwe, maksymalnie do 30 minut. Czynność tę możemy powtarzać codziennie.
W ciągu dnia wolne chwile można wykorzystać na gimnastykę. Dla kręgosłupa szyjnego proponuję kilka łatwych ćwiczeń, które mają na celu utrzymanie prawidłowej ruchomości. Ćwiczenia można wykonać w dowolnym miejscu. Pierwsze z nich to powolny, swobodny ruch głową w przód i w tył. Zawsze do momentu bólu, gdyby taki wystąpił. Kolejne to powolny ruch głową w bok – prawe ucho do prawego barku - powrót, - lewe ucho do lewego barku - powrót. Trzecie, podobne do poprzednich, to powolny skręt głowy w prawo, powrót, skręt w lewo, powrót. Gdyby pojawiły się zawroty głowy, należy przerwać ćwiczenie. I jeszcze jedna propozycja. Tym razem wysuwamy brodę do przodu, cofamy w taki sposób jakbyśmy chcieli czubkiem głowy dotknąć do sufitu.
Dla zachowania sprawności kręgosłupa piersiowego i barków można wykonywać proste ćwiczenia polegające na ruchach rąk w różnych kierunkach, np. naprzemienne wznoszenie ramion w górę. Ręce wyprostowane, uniesione przed siebie - ręce w tył jak najdalej oraz wdech - powrót – wydech. Ręce bokiem w górę – wdech – powrót – wydech. Ręce uniesione pionowo w górę – zgiąć łokcie i ściągnąć w dół – wydech- powrót – wdech. Ręce w przód, łokcie zgięte – wypychamy łokcie daleko do tyłu – wdech - powrót – wydech. Dłonie splecione z tyłu za plecami – ściągamy barki i łopatki w tył – wdech - powrót – wydech. Ręce wzdłuż tułowia – krążenie barków w przód i w tył. Inna grupa ćwiczeń wymaga splecenia dłoni z tyłu, na karku. Gdy już to zrobimy, możemy kontynuować gimnastykę: łokcie w tył - wdech- powrót – wydech, skłon tułowia w prawo – powrót – skłon tułowia w lewo – powrót, łokcie odchylone do tyłu – skręt tułowia w prawo, skręt tułowia w lewo, wyprost rąk w górę nad głowę – powrót. I jeszcze jedno ćwiczenie. Tym razem należy zgiąć ręce w łokciach przed klatką piersiową – wyprost prawej ręki ze skrętem tułowia w tył – powrót – wyprost lewej ręki ze skrętem tułowia w tył – powrót.
Dla zminimalizowania narastania napięcia mięśni przedramienia oraz w celu uniknięcia problemów z nadgarstkiem wykonujemy ćwiczenia zgięcia i wyprostu w stawie nadgarstkowym oraz krążenia dłonią, a także zgięcie i wyprost w stawie łokciowym.
W sytuacji kiedy dolegliwości bólowe już się pojawiły najlepiej jest skorzystać z pomocy fizjoterapeuty. Za pomocą zabiegów terapii manualnej skutecznie niweluje on powstałe nadmierne napięcie mięśni, mobilizuje stawy do pracy, by przywrócić im fizjologiczny zakres ruchu oraz dobiera najbardziej odpowiednie w zaistniałej sytuacji ćwiczenia. Doświadczony terapeuta służy też praktycznymi wskazówkami dotyczącymi wykonywania codziennych czynności, doradzi jak mogą Państwo unikać przeciążeń. Doskonale działają też wszelkie zabiegi wodne np. hydromasaż, kąpiele siarkowe, perełkowe i inne. Dostępne są one zazwyczaj w ośrodkach sanatoryjnych.
Bardzo dobrą formą zapobiegania dolegliwościom jest uczestniczenie w grupowych zajęciach specjalnie zorganizowanych dla potrzeb osób niewidomych. Wykorzystuje się do ich prowadzenia różnego rodzaju pomoce dźwiękowe oraz różne przybory, które urozmaicają zajęcia oraz dodają im atrakcyjności. Ponadto w ich trakcie można wprowadzać element zabawy lub wzajemnej rywalizacji. Ćwiczenia w grupie dają ich uczestnikom większą mobilizację do pokonywania coraz większych trudności oraz ogromną satysfakcję. Polecam wszystkim dbającym o zdrowie i spragnionym większej dawki ruchu.